+A A -A
Қаз

/

Рус

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА БЕЙБІТ ЖИНАЛЫСТАРДЫ ҰЙЫМДАСТЫРУ ЖӘНЕ ӨТКІЗУ ЗАҢНАМАСЫН ІСКЕ АСЫРУ ЖӨНІНДЕГІ ӘДІСТЕМЕЛІК ҚҰРАЛ

МАЗМҰНЫ

I. Бейбіт жиналыстар туралы заңнаманың ұғымдық аппараты 3-6
II. Бейбіт жиналыстарды ұйымдастыру және өткізу қағидаттары 7-9
III. Бейбіт жиналыстарды ұйымдастыру1) Бейбіт жиналыстарды ұйымдастырушы. Ұйымдастырушының құқықтары мен міндеттері2) Бейбіт жиналыстарға қатысушы, оның құқықтары3) Журналистің (бұқаралық ақпарат құралы өкілінің) қызметі4) Мемлекеттік органдардың құзыреті 10-1516-181920-22
IV. Бейбіт жиналыстарды өткізу орны мен уақытыV. Бейбіт жиналыстар өткізудің хабарлама жасау тәртібіVI. Демонстрацияны, шеруді өткізу кезіндегі келісу тәртібіVII. ҮгітVIII. Бейбіт жиналыстар өткізуден бас тартуIX. Бейбіт жиналыстарды тоқтатудың негіздері мен тәртібіX. Бейбіт жиналыстарды тоқтатудың негіздері мен тәртібі 23-2728-3233-3536-3738-404142-43

«Жиналыстың» негізгі мақсаты қандай да бір көрнекі үгіттеу құралдарын пайдаланбай және талаптар қоймай мәселелерді талқылау болып табылады.

Митингтің негізгі мақсаты қоғамдық маңызы бар мәселелер немесе қоғамдық маңызы бар мәселелер және (немесе) адамдардың және (немесе) органдардың, ұйымдардың әрекеттері (әрекетсіздігі) бойынша пікірін білдіруі болып табылады.

Осылайша, жиналысты ұйымдастыру кезінде азаматтар өздерін қызықтыратын сұрақтар бойынша мәселелерді талқылайды, бірақ азаматтардың ортақ пікірі болмайды. Ортақ пікір жиналыстың қорытындысы бойынша пайда болуы мүмкін.

Митингті ұйымдастыру кезінде ұйымдастырушылар мен қатысушылар қандай да бір мәселелер бойынша өз пікірлерін біледі және митингті өз пікірін білдіру үшін ұйымдастырады.

Минтингтің жиналыстан айырмашылығы оны өткізу кезінде:

1) көрнекі үгіттеу құралдары пайдаланылуы мүмкін;

2) талаптар қойылуы мүмкін.

Шерудің ерекшеліктері және оның демонстрациядан айырмашылықтары.

Шерудің демонстрациядан негізгі айырмашылығы, шеру – азаматтың немесе азаматтар тобының қандай да бір көлік құралдарын пайдаланбай жүріп өтуін, яғни жаяу жүріп өтуін білдіреді.

Демонстрация – бұл көлік құралдарын пайдалана отырып, азаматтың немесе азаматтар тобының қозғалысы.

Мысалы, егер колоннада қозғалу үшін автомобильдер, жегін арбалар, мотоциклдер, велосипедтер пайдаланылса – бұл демонстрация.

Егер, мысалы, адамдар жаяу жүріп келе жатып, бірақ олардың артынан велосипед қозғалысы болса, бұл шеру болып табылады.

Пикеттеу ерекшеліктері

1) Бір азамат қана өткізеді;

2) Статикалық нысанда, яғни қозғалыссыз өткізіледі;

3) Мынадай орындарды қоспағанда, кез келген орындарда өткізіледі:

жаппай жерлеу орындарында; теміржол, су, әуе және автомобиль көлігі объектілерінде және оларға іргелес жатқан аумақтарда; мемлекеттің қорғаныс қабілетін, қауіпсіздігін және халықтың тыныс-тіршілігін қамтамасыз ететін ұйымдарға іргелес аумақтарда; Қазақстан Республикасы Президентінің, Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің - Елбасының резиденцияларына іргелес жатқан аумақтарда; қауіпті өндірістік объектілерге және пайдалануы арнайы қауіпсіздік техникасы қағидаларын сақтауды талап ететін өзге де объектілерге іргелес жатқан аумақтарда; магистральдық теміржол желілерінде, магистральдық құбыржолдарда, ұлттық электр желісінде, магистральдық байланыс желілерінде және оларға іргелес жатқан аумақтарда.

4) дыбыс күшейткіш құралдарды пайдалануға рұқсат етілмейді;

5) плакаттарды, транспаранттар мен өзге де көрнекі үгіттеу құралдарын пайдалануға рұқсат етіледі;

6) ұзақтығы екі сағаттан аспайды.

Бейбіт жиналысты ұйымдастырушы

1) Қазақстан Республикасының кәмелетке толған азаматы немесе кәмелетке толған азаматтарының тобы ғана ұйымдастырушы бола алады;

2) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес тіркелген заңды тұлға ұйымдастырушы бола алады;

3) бейбіт жиналыс өткізуге бастамашы болып табылады;

4) бейбіт жиналысты өткізуді ұйымдастырады және оның барысы мен оған қатысушыларға басшылықты жүзеге асырады.

Шетелдіктер, азаматтығы жоқ адамдар бейбіт жиналысқа қатысушы бола алмайды.

Шетелдіктің, азаматтығы жоқ адамның, шетелдік заңды тұлғаның бейбіт жиналысты ұйымдастырғаны үшін елден шығарып жіберуге дейін әкімшілік жауаптылық көзделген.

Бейбіт жиналысқа қатысушы.

1) жасына, шығу тегіне, әлеуметтік, лауазымдық және мүліктік жағдайына, жынысына, нәсіліне, ұлтына, тіліне, дінге көзқарасына, сеніміне, тұрғылықты жеріне қарамастан, Қазақстан Республикасының кез келген азаматы бейбіт жиналысқа қатысушы бола алады;

2) азаматтың бейбіт жиналысқа өз еркімен қатысуы.

Шетелдіктер, азаматтығы жоқ адамдар бейбіт жиналысқа қатысушы бола алмайды.

Шетелдіктің бейбіт жиналысқа қатысқаны үшін елден шығарып жіберуге дейін әкімшілік жауаптылық көзделген.

Хабарлама

1) ұйымдастырушы митинг, жиналыс және пикеттеу өткізу кезінде жергілікті атқарушы органға береді;

2) ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, жазбаша немесе электрондық нысанда беріледі;

3) бейбіт жиналыс өткізілетін күнге дейін бес жұмыс күні бұрын беріледі;

4) Жергілікті атқарушы органнан жауап талап етілмейді.

Өтінішті келісу

1) ұйымдастырушы демонстрация және шеру өткізу кезінде жергілікті атқарушы органға береді;

2) ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, жазбаша немесе электрондық нысанда беріледі;

3) бейбіт жиналыс өткізілетін күнге дейін он жұмыс күні бұрын беріледі.

4) жергілікті атқарушы органның келісімі талап етіледі.

Жергілікті атқарушы орган

Заңға сәйкес жергілікті атқарушы орган - республикалық маңызы бар қаланың және астананың, ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) әкімі басқаратын алқалы атқарушы орган.

Осылайша, жергілікті атқарушы органдар деңгейінде хабарлама және рұқсат алу туралы өтінішті келісу қарастырылады және олар бойынша шешімдер қабылданады.

Егер бейбіт жиналысты өткізу ауылда, кентте жоспарланған болса, онда өтініш арнайыарнайы орында бейбіт жиналысты өткізуді ұйымдастыру үшін тиісті ресурстары бар ауданның жергілікті атқарушы органына берілуі тиіс.

Бейбіт жиналыстарды ұйымдастыру және өткізу қағидаттары

Бейбіт жиналыстарды ұйымдастыру және өткізу мынадай қағидаттарға негізделеді:

Күш қолданылмайтын сипат.

Бейбіт жиналыстарды өткізудің күш қолданылмайтын сипаты Қазақстан Республикасының Конституциясында көрініс тапқан негізгі қағидаттардың бірі болып табылады, оған сәйкес Қазақстан Республикасының азаматтары бейбіт және қарусыз жиналуға құқылы.

Аталған қағидатты іске асыруда Заңда бейбіт жиналыстарды ұйымдастырушыларға да, қатысушыларға да өзімен бірге суық, атыс қаруын және өзге де қаруды, сондай-ақ адамдардың өмірі мен денсаулығына қарсы, азаматтарға және заңды тұлғалардың меншігіне материалдық нұқсан келтіру үшін пайдаланылуы мүмкін арнайы дайындалған немесе бейімделген нәрселерді (заттарды, бұйымдарды) алып жүруге тыйым салынады.

Заңдылық

Аталған қағидат барлық бейбіт жиналыстар заңда белгіленген тәртіпке сәйкес өткізілуі тиіс дегенді білдіреді.

Барлық ұйымдастырушылар мен қатысушылар заңнаманың талаптарын сақтауға тиіс.

Осылайша, заңдылық қағидаты бейбіт жиналыстарды ұйымдастыру және өткізу кезінде азаматтар мен мемлекеттік органдардың барлық әрекеттерінің қолданыстағы заңнама талаптарына сәйкестігін болжайды.

Мемлекеттік қауіпсіздікті, қоғамдық тәртіпті, денсаулық сақтауды, басқа адамдардың құқықтары мен бостандықтарын қорғауды қамтамасыз ету.

Аталған қағидат Конституцияда бекітілген және осы Заңның көптеген баптарында іске асырылған.

Бейбіт жиналыстар өткізу рәсімдерін оңайлатуға қарамастан, мемлекеттік қауіпсіздікті, қоғамдық тәртіпті сақтауды қамтамасыз етуге басымдық берілуі тиіс.

Ішкі істер органдары бейбіт жиналыстар өткізу кезінде қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етуге тиіс.

Мемлекеттік қауіпсіздікке, қоғамдық тәртіпке қатер төндіру бейбіт жиналысты өткізуден бас тарту немесе оны мәжбүрлеп тоқтату үшін негіз болып табылады.

Сондай-ақ бейбіт жиналыстарға қатыспайтын азаматтардың құқықтары қамтамасыз етілуі тиіс.

Бұл жалпы заңда іске асырылған. Мысалы, ұйымдастырушы ішкі істер органдарына қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етуде жәрдемдесуге міндетті.

Ұйымдастырушыға, қатысушыларға Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының заңдары мен өзге де нормативтік құқықтық актілерін бұзуға, жаппай тәртіпсіздіктерге, әлеуметтік, нәсілдік, ұлттық, діни, тектік-топтық және рулық алауыздықты қоздыруға үндеуге, билікті басып алуға немесе ұстап тұруға, Қазақстан Республикасының конституциялық құрылысын күштеп өзгертуге насихаттауға немесе жария үндеуге тыйым салынады.

Қатысу еріктілігі.

Аталған қағидат азаматтардың қоғамдық маңызы бар мәселелер және (немесе) адамдардың және (немесе) органдардың, ұйымдардың әрекеттері (әрекетсіздігі) бойынша өз еркі бойынша қандай да бір сыртқы қысымсыз пікірін жария білдіру құқығынан туындайды.

Осы қағидатты іске асыру мақсатында Заңда қатысушыларға бейбіт жиналыстарға қатысқаны үшін материалдық сыйақы алуға тыйым салу көзделеді.

Бейбіт жиналыстар өткізу пайдасына презумпция.

Аталған қағидат ЕҚЫҰ-ның Демократиялық институттар және адам құқықтары жөніндегі бюросының Бейбіт жиналыстар бостандығы жөніндегі басшылыққа алынатын қағидаттарының бірі болып табылады, оны өткізуге қандай да бір заңды тұрғыдан кедергі болмаған кезде бейбіт жиналыстар өткізуге басымдық беруді білдіреді.

Тараптар жауаптылығы

Заңда белгіленген талаптарды бұзғаны үшін әрбір тараптың жауаптылығы көзделген.

Мысалы, ұйымдастырушы мен қатысушылар өздерініңәрекеттері үшін жауап береді, заңды, оның ішінде тыйым салуларды сақтауға міндетті.

ЖАО, ішкі істер органдары қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етуде, бейбіт жиналыстарды өткізуді ұйымдастыруда ұйымдастырушыларға жәрдемдесуге міндетті.

Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексте барлық мүдделі тұлғалардың: бейбіт жиналысты ұйымдастырушылар мен оған қатысушылардың ғана емес, сондай-ақ мемлекеттік органдар өкілдерінің бейбіт жиналысты өткізуге заңсыз кедергі келтіргені үшін жауаптылық көзделген.

Аталған қағидат Заңның 19-бабында іске асырылған, оған сәйкес мемлекеттік органдардың, жергілікті атқарушы органдардың, олардың лауазымды адамдарының шешімдері мен әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен шағым жасалуы мүмкін..

III. Бейбіт жиналыстарды ұйымдастыру.

Заңда мемлекеттік органдарға бейбіт жиналыстар өткізу кезінде бейбіт жиналыстарды ұйымдастырушыларға медициналық, өрт және өзге де қажетті көмек беруге өз құзыреті шегінде жәрдем көрсетуі жөніндегі міндеттер бекітілген.

Бұдан басқа, қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету де құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне жүктеледі.

Өз кезегінде, ұйымдастырушы ішкі істер органдарына тек қана қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етуде жәрдемдесуге міндетті және мұндай міндеттер мен шығыстардан босатылған.

1). Бейбіт жиналыстарды ұйымдастырушы. Ұйымдастырушының құқықтары мен міндеттері.

Қазақстан Республикасының кәмелетке толған азаматы немесе кәмелетке толған азаматтарының тобы немесе Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес тіркелген заңды тұлға ғана бейбіт жиналысты ұйымдастырушы бола алады.

Ұйымдастырушы өз өкілдерін тағайындауға құқығы бар.

Ұйымдастырушының өкілдері дәл сонндай құқықтарды пайдаланады және дәл сондай міндеттерді атқарады.

Өкілдер туралы мәліметтер бейбіт жиналыстарды өткізу туралы хабарламада немесе өтініште көрсетіледі.

Бейбіт жиналысты ұйымдастыру кезінде ұйымдастырушының құқықтарына қатысты мыналарға назар аударамыз:

1) мемлекеттік органдардың және (немесе) ұйымдардың құзыреті шегінде қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етуге, медициналық көмекті және өзге де қажетті көмекті ұйымдастыруға жәрдемдесу жөнінде қолданып жатқан шаралары туралы ақпарат алуға құқығы бар.

Заңға сәйкес қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету, медициналық және өрт қауіпсіздігін ұйымдастыру үшін жауаптылық мемлекеттік органдарға жүктелген. Ұйымдастырушы өз тарапынан бейбіт жиналыстарды ұйымдастыру кезінде көрсетілген шараларды қамтамасыз етуге міндетті емес.

2) бейбіт жиналыстар өткізу кезінде Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес келетін дыбыс күшейткіш техникалық құралдарды пайдалануға құқығы быр.

«Адамға әсер ететін физикалық факторлардың гигиеналық нормативтерін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 28 ақпандағы № 169 бұйрығында дыбыстың оңтайлы және рұқсат етілген көрсеткіштері бектілген.

Көрсетілген бұйрықтың 2-қосымшасында дыбыс қысымының рұқсат етілген деңгейі, дБ, (дыбыс қысымының эквивалентті деңгейі, дБ), өндірістік және қосалқы ғимараттардағы жұмыс орындарындағы, өнеркәсіптік кәсіпорындардың алаңдарындағы, тұрғын және қоғамдық ғимараттардың үй-жайларындағы және тұрғын үй құрылысы аумақтарындағы рұқсат етілген эквивалентті және ең жоғары дыбыс деңгейі белгіленген.

Осылайша, дыбыс күшейткіш техникалық құралдардың дыбыс деңгейі осы бұйрықтың талаптарына сәйкес келуі тиіс.

Ұйымдастырушының міндеттеріне қатысты мыналарға назар аударғым келеді:

1) ұйымдастырушының негізгі құқықтары пікірлерін, талаптарын жария білдіру, бейбіт жиналыстар өткізу кезінде шешімдер қабылдау, сондай-ақ азаматтардың талаптарына, өтініштеріне қол жинауды ұйымдастыру болып табылады.

Осы құқықты іске асыру кезінде бейбіт жиналыс барысында айтылған талаптарды қорыту мақсатында ұйымдастырушы мен қатысушылар мемлекеттік органдарға немесе ұйымдарға қойылатын талаптар бар хаттама жасауға және «Жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тәртібі туралы» Заңға сәйкес оларды қарау үшін уәкілетті органдарға жіберуге құқылы. Өтініштерді мемлекеттік органдар немесе ұйымдар «Жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тәртібі туралы» Заңға сәйкес қарайды.

Сонымен қатар, Заңға сәйкес ұйымдастырушының қолының болмауы бейбіт жиналыс өткізуден бас тартуға негіз болып табылады.

Аталған қағида хаттама жасау немесе өзге де өтініштерді жіберу кезінде қолданылады, олар мемлекеттік органдарға немесе ұйымдарға ұйымдастырушының қолтаңбасы қойылып жіберілуі тиіс.

2) ұйымдастырушылар бейбіт жиналыстар өткізу кезінде аудиовизуалды техника құралдарын пайдалануға, сондай-ақ бейне- және фототүсірілім жасауға құқылы.

Қазіргі кезде технологияның дамуына байланысты оқиғаларды аудио-, бейнежазба функцияларына ие әртүрлі құрылғыларға жазуға мүмкіндік беретінін назарға алу қажет. Бұл кәсіби бейнекамералар, смартфондар, портативті камералар және т. б. болуы мүмкін.

Сонымен қатар, мемлекеттік органдардың өкілдері ұйымдастырушыдан оқиғалар жазбасын көрсетуді талап етуге құқығы жоқ.

3) ұйымдастырушы бейбіт жиналыстарға қатысушылардан қоғамдық тәртіпті және оларды өткізу регламентін сақтауды талап етуге құқылы.

Осы Заңға сәйкес ұйымдастырушы ЖАО-ға хабарламаны немесе келісім алу туралы өтінішті жіберген кезде ұйымдастырушының өзі бекіткен бейбіт жиналысты өткізу регламентін қоса беруі тиіс. Одан әрі бейбіт жиналыс бекітілген регламентке сәйкес өтуі тиіс.

Алайда, аталған Регламентті бұзу бейбіт жиналысты тоқтату үшін негіз болып табылмайды.

2) ұйымдастырушы айырым белгісін тағып жүруге міндетті. Аталған міндет ұйымдастырушының өкілдеріне де қолданылады.

Заңға сәйкес Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі бейбіт жиналыстарды ұйымдастырушының айырым белгілерінің нысандарын әзірлеп, бекітетін болады.

Өз кезегінде, келісу рәсімі мен аталған актіні қабылдау рәсімі белгілі бір уақытты талап етеді.

«Құқықтық актілер туралы» Заңның 11-бабының 3-тармағына сәйкес егер нормативтік құқықтық актінің өзінде оның қандай да бір құқық нормасы қосымша нормативтік құқықтық актінің негізінде қолданылатыны көрсетілсе, онда бұл норма негізгі және қосымша нормативтік құқықтық актіге сәйкес қолданылады.

Қосымша нормативтік құқықтық акт қабылданғанға дейін тиісті қатынастарды реттейтін нормативтік құқықтық актілер қолданылады.

Осылайша, тараптар арасындағы даулы жағдайларды болдырмау үшін бейбіт жиналысты ұйымдастырушының айырым белгілерінің нысандары туралы акт қабылданғанға дейін қолданыстағы тәртіп қолданылатын болады.

Ұйымдастырушыға тыйым салуларға қатысты мыналарға назар аударғым келеді:

1) ұйымдастырушыға қоғамдық тәртіпті және бейбіт жиналыстарға қатысушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге жеке күзет ұйымдарын тартуға тыйым салынады.

«Күзет қызметі туралы»Заңның 18-бабының 1-тармағына сәйкес күзет қызметінің субъектілері өздерінің лауазымдық міндеттерін жүзеге асыру кезінде күзетші қызметін атқаратын өз қызметкерлерін заңнамада белгіленген тәртіппен қаруландыруға құқылы.

Өз кезегінде, бейбіт жиналыс өткізу кезінде қоғамдық тәртіпті сақтауды ішкі істер органдарының қызметкерлері қамтамасыз ететін болады.

Осылайша, күзет ұйымдары мен ішкі істер органдарының қызметкерлері арасындағы даулы жағдайларды болдырмау үшін заң жобасында жеке күзет ұйымдарын тартуға тыйым салу белгіленген.

2) денсаулықты сақтауға арналған жеке қорғаныш құралдарын қоспағанда, бет-әлпетін тануға кедергі келтіретін киім-кешекті және (немесе) өзге де заттарды пайдалануға тыйым салынады.

Жеке қорғаныш құралдарына зиянды және (немесе) қауіпті факторлардың әсерінен қорғауға арналған құралдар, оның ішінде арнайы киім жататынын ата айту қажет.

3) Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының заңдары мен өзге де нормативтік құқықтық актілерін бұзуға, жаппай тәртіпсіздіктерге, әлеуметтік, нәсілдік, ұлттық, діни, тектік-топтық және рулық алауыздықты қоздыруға үндеуге, билікті басып алуға немесе ұстап тұруға, Қазақстан Республикасының конституциялық құрылысын күштеп өзгертуге насихаттауға немесе жария үндеуге тыйым салынады.

Аталған мән-жай бейбіт жиналыс өткізуден бас тарту немесе оны тоқтату үшін негіз болып табылатынын атап өту қажет.

Осылайша, хабарламалар мен өтініштерді қарау кезінде ұйымдастырушы мәлімдеген мақсаттарды ғана емес, сондай-ақ жасырын ниеттер мен ықтимал салдарды қарауды негізге алу керек.

Ұйымдастырушы немесе ұйымдастырушының өкілі болмаған кезде бейбіт жиналыстарды өткізуге жол берілмейтінін жеке атап өтеміз.

Өткізілетін бейбіт жиналыс барысында ұйымдастырушыны алып кеткен жағдайда, аталған бейбіт жиналыс тоқтатылуы тиіс.

Мыналар:

- шетелдіктер және азаматтығы жоқ адамдар;

- кәмелетке толмаған, әрекетке қабілетсіз, әрекет қабілеті шектеулі, сотталған адамдар;

- жаппай тәртіпсіздіктерге қатысқаны, мемлекетке опасыздық жасағаны, тыншылық, экстремистік және террористік қылмыстар, бейбіт жиналыстарды ұйымдастыру және өткізу тәртібін бұзғаны үшін өтелмеген немесе алынбаған сотталғандығы бар Қазақстан Республикасының азаматы;

- Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен тіркеуден өтпеген заңды тұлғалар;

- қызметі Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен тоқтатыла тұрған немесе оған тыйым салынған ұйымдар ұйымдастырушылар бола алмайды.

Хабарламалар мен өтініштерді қарау кезінде Бас прокуратураның ҚСжАЕК-не сұрау салу жіберу арқылы ұйымдастырушының өтелмеген немесе алынбаған сотталғандығы бар екендігін анықтау қажет.

Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес тіркелмеген заңды тұлғаларды анықтау мақсатында «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы» КЕАҚ-қа өтініш жасау қажет.

Қызметі Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен тоқтатыл атұрған немесе оған тыйым салынған ұйымдарды анықтау мақсатында Қаржы министрлігінің Қаржы мониторингі комитетіне сұрау салу жіберу қажет.

Жалпы, ұйымдастырушының хабарламалары мен өтініштерін қарау тәртібі өте қысқа мерзімде жүзеге асырылатынын ескере отырып, ЖАО-лардың, Бас прокуратураның ҚСжАЕК, Қаржы министрлігі Қаржы мониторингі комитетінің, сондай-ақ «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы» КЕАҚ-тың тығыз өзара іс-қимыл жасасуын қамтамасыз ету қажет. Одан әрі аталған мәселелерді жедел шешу үшін ақпараттық жүйелерді интеграциялау қажет.

2) Бейбіт жиналыстарға қатысушы, оның құқықтары.

Бейбіт жиналысқа қатысушының құқықтарына қатысты мыналарға назар аударғым келеді:

1) бейбіт жиналыстарды ұйымдастырушыдан және (немесе) жергілікті атқарушы органнан бейбіт жиналыстарды ұйымдастыру және өткізу жөнінде қабылданатын шаралар туралы ақпарат алуға құқығы бар.

Заңға сәйкес қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету, медициналық және өрт қауіпсіздігін ұйымдастыру үшін жауаптылық мемлекеттік органдарға жүктелген. Қатысушы өз тарапынан көрсетілген шараларды қамтамасыз етуге міндетті емес.

«Қазақстан Республикасының ішкі істер органдары туралы» Заңға сәйкес қоғамдық тәртіпті сақтау ішкі істер органдарының міндеттеріне кіреді.

«Азаматтық қорғау туралы» Заңға сәйкес өрттердің алдын алу және оларды сөндіру бойынша міндеттерді мемлекеттік өртке қарсы қызмет органдары, атап айтқанда ІІМ астананың, республикалық маңызы бар қалалар мен облыстардың Төтенше жағдайлар департаменттері жүзеге асырады.

Сонымен қатар, бейбіт жиналысты өткізу кезінде медициналық қауіпсіздікті қамтамасыз ету медициналық жедел жәрдем қызметінің болуын болжайды, аталған ұйымдар жергілікті атқарушы органдардың Қоғамдық денсаулық сақтау басқармаларының қарамағында.

2) бейбіт жиналыстар өткізу кезінде дыбыс деңгейі Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес келетін дыбыс күшейткіш техникалық құралдарды пайдалануға құқығы бар.

Сонымен бірге, «Адамға әсер ететін физикалық факторлардың гигиеналық нормативтерін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 28 ақпандағы № 169 бұйрығында дыбыстың оңтайлы және рұқсат етілген көрсеткіштері бектілген.Көрсетілген бұйрықтың 2-қосымшасында дыбыс қысымының рұқсат етілген деңгейі, дБ, (дыбыс қысымының эквивалентті деңгейі, дБ), өндірістік және қосалқы ғимараттардағы жұмыс орындарындағы, өнеркәсіптік кәсіпорындардың алаңдарындағы, тұрғын және қоғамдық ғимараттардың үй-жайларындағы және тұрғын үй құрылысы аумақтарындағы рұқсат етілген эквивалентті және ең жоғары дыбыс деңгейі белгіленген.

Осылайша, дыбыс күшейткіш техникалық құралдардың дыбыс деңгейі осы бұйрықтың талаптарына сәйкес келуі тиіс.

3) бейбіт жиналыстар мәселелері бойынша келісетінін не келіспейтінін білдіруге құқығы бар.

Аталған келісу қорлаусыз,былапыт сөздер пайдаланылмай, күш қолданылатын әрекеттерсіз өткізілуі тиіс.

Егер қатысушы қоғамдық тәртіпті бұзған жағдайда, онда бейбіт жиналыс тоқтатыла тұруы мүмкін және бейбіт жиналысқа қатысушы бейбіт жиналыс өткізілетін орыннан шығарылуы мүмкін.

Қатысушы үшін тыйым салуларға қатысты мыналарға назар аударамыз:

1) қатысушыға денсаулықты сақтауға арналған жеке қорғаныш құралдарын қоспағанда, бет-әлпетін тануға кедергі келтіретін киім-кешекті және (немесе) өзге де заттарды пайдалануға тыйым салынады.

Жеке қорғаныш құралдарына зиянды және (немесе) қауіпті факторлардың әсерінен қорғауға арналған құралдар, оның ішінде арнайы киім жататынын ата айту қажет.

2) Қатысушыға сондай-ақ Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының заңдары мен өзге де нормативтік құқықтық актілерін бұзуға, жаппай тәртіпсіздіктерге, әлеуметтік, нәсілдік, ұлттық, діни, тектік-топтық және рулық алауыздықты қоздыруға үндеуге, билікті басып алуға немесе ұстап тұруға, Қазақстан Республикасының конституциялық құрылысын күштеп өзгертуге насихаттауға немесе жария үндеуге тыйым салынады.

Аталған бұзушылық бейбіт жиналысты тоқтату үшін негіз болып табылады.

3) Журналистің (бұқаралық ақпарат құралы өкілінің) қызметі

Қоғамдық тәртіпті, денсаулық сақтауды, адамдардың құқықтары мен бостандықтарын қорғауды қамтамасыз ету мақсатында бейбіт жиналыстың кез келген қатысушысы сияқты журналист бейбіт жиналыстар кезінде:

1) бейбіт жиналыстарды ұйымдастырушы мен қатысушылардың, сондай-ақ мемлекеттік органдар, ұйымдар қызметкерлерінің заңды әрекеттеріне кедергі келтірмеуге;

2) көліктің, инфрақұрылым объектілерінің іркіліссіз жұмыс істеуіне, мүліктің сақталуына бөгет жасайтын, сондай-ақ бейбіт жиналыстарға қатыспайтын азаматтардың еркін жүріп-тұруына кедергі жасайтын әрекеттер жасамауға міндетті.

Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі журналистің айырым белгілерінің нысандарын және бейбіт жиналыстарға қатысатын журналистің (бұқаралық ақпарат құралы өкілінің) қызметі туралы қағидаларды әзірлейтін болады.

4) Мемлекеттік органдардың құзыреті

Мәслихаттардың құзыретіне қатысты

Аталған баптың шеңберінде республикалық маңызы бар қаланың, астананың немесе ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) мәслихаттарына:

1) бейбіт жиналыстарды ұйымдастыру және өткізу үшін арнайы орындарды, бейбіт жиналыстарды ұйымдастыру және өткізу үшін арнайы орындарды пайдалану тәртібін, олардың шекті толу нормаларын, сондай-ақ бейбіт жиналыстарды ұйымдастыру және өткізу үшін арнайы орындарды материалдық-техникалық және ұйымдастырушылық қамтамасыз етуге қойылатын талаптарды;

2) пикеттеуді өткізуге тыйым салынған іргелес аумақтардың шекараларын айқындау жөніндегі құзыреттер беріледі.

Осы актілердің мазмұны Заңның 9-бабында белгіленген талаптармен өзара байланысты болуы тиіс, онда бейбіт жиналыстарды ұйымдастыру және өткізу үшін арнайы орындарды айқындаған және оларды пайдалану тәртібін белгілеген кезде бейбіт жиналыстардың мақсатына қол жеткізу мүмкіндігі, бейбіт жиналыстарды ұйымдастыру және өткізу үшін арнайы орындарды әкімшілік-аумақтық бірліктердің орталық және өзге де бөліктерінде белгілеу, ұйымдастыру ыңғайлылығы, бейбіт жиналыстарды ұйымдастырушылар мен оларға қатысушылардың инфрақұрылым объектілерін пайдалану мүмкіндігі, санитариялық нормалар мен қағидаларды сақтау, бейбіт жиналыстарды ұйымдастырушылар мен оларға қатысушылардың, басқа да адамдардың қауіпсіздігі қамтамасыз етілуге тиіс.

Бұдан басқа, 9-бапта пикеттеуді өткізуге тыйым салынған орындардың тізбесі көзделген, оның негізінде пикеттеуді өткізуге тыйым салынған іргелес аумақтардың шекаралары айқындалуға тиіс.

Мәслихаттардың пикеттеуді өткізуге тыйым салынған арнайы орындар мен іргелес аумақтардың шекараларын айқындау жөнінде шешімдер қабылдау процесін жеделдету қажет.

Арнайы орындарға қойылатын талаптар тұжырымдалған. Олар қалалар мен ауылдардың орталық бөліктерінде болуы, бейбіт жиналыстардың мақсатына қол жеткізу мүмкіндігін, ұйымдастыру ыңғайлылығын, ұйымдастырушылардың және қатысушылардың инфрақұрылым объектілерін пайдалану мүмкіндігін, санитариялық нормалар мен қағидаларды сақталуын, бейбіт жиналыстарды ұйымдастырушылар мен қатысушылардың, басқа да адамдардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуі тиіс.

Әсіресе, Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларының әрбір ауданында, сондай-ақ облыс орталықтарында кемінде 3 аарнайы орынды айқындау қажеттілігінің маңызы зор.

Өз кезегінде, жоғарыда көрсетілген актілерді қабылдау рәсімі белгілі бір уақытты талап етуі мүмкін.

«Құқықтық актілер туралы» Заңның 11-бабының 3-тармағына сәйкес егер нормативтік құқықтық актінің өзінде оның қандай да бір құқық нормасы қосымша нормативтік құқықтық актінің негізінде қолданылатындығы көрсетілсе, онда бұл норма негізгі және қосымша нормативтік құқықтық актіге сәйкес қолданылады.

Қосымша нормативтік құқықтық акт қабылданғанға дейін тиісті қатынастарды реттейтін нормативтік құқықтық актілер қолданылады.

Осылайша, жаңа арнайы орындар айқындалғанға дейін ЖАО қазіргі кезде бар арнайы орындарды ұсынады.

Сонымен қатар, пикеттерді Заңға сәйкес 9-баптың 5-тармағында көрсетілген орындарды қоспағанда, кез келген орында өткізуге болатынын атап өтеміз.

ЖАО-ның құзыретіне қатысты

ЖАО-ның құзыреті бойынша бейбіт ЖАО-ның жиналыстардың нысанына және оның қатысушыларының санына қарай бейбіт жиналыстарды ұйымдастырушыға осы Заңға сәйкес бейбіт жиналыстарды өткізуге жәрдем көрсету мақсатында өз өкілдерін тағайындау жөніндегі міндетіне ерекше назар аударамыз.

Бұл талап бейбіт жиналыстардың барлық нысандарына қолданылады.

Осылайша, жиналыстарды, митингілерді және демонстрацияларды, шерулерді және пикеттеулерді өткізу кезінде ЖАО ұйымдастырушыға бейбіт жиналыстарды өткізуге жәрдем көрсету мақсатында өз өкілдерін тағайындауы керек.

Сондай-ақ, МАО-ға бейбіт жиналыстарды ұйымдастырушыларға және оған қатысушыларға бейбіт жиналыстарды ұйымдастыру және өткізу жөнінде қабылданатын шаралар туралы ақпарат ұсыну міндеті бекітілген.

Медициналық, өрт және өзге де көмек беруді ұйымдастыру туралы, сондай-ақ қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету жөніндегі шаралар туралы ақпараттан басқа ЖАО өзінің интернет-ресурсында орналастырылатын арнайы орындардың тізбесі туралы және олардың бос-бос еместігі туралы ақпаратты беруге міндетті. Аталған ақпарат күн сайын жаңартылуы тиіс.

Жалпы, бейбіт жиналыстарды өткізу бойынша барлық ұйымдастыру жұмыстары жергілікті атқарушы органдарға жүктелген.

Ішкі істер органдары қоғамдық тәртіпті сақтауды қамтамасыз етуге тиіс.

Бейбіт жиналыстарды өткізу орны мен уақыты

Арнайы орындарға қатысты.

Бұдан басқа, арнайы орындарды анықтау кезінде мынадай сипаттамалар ескерілуі тиіс:

Бейбіт жиналысқа қатысушылардың қауіпсіздігі арнайы орындарды анықтаудың басты критерийлерінің бірі болып табылады.

1) қазіргі уақытта республиканың көптеген ірі қалаларында жағдайдың нашарлауын алдын ала анықтауға және төтенше жағдайлар кезінде шаралар қолдануға мүмкіндік беретін қалалық бейнебақылау бар.

Арнайы орындарда бейнебақылау болмаған жағдайда, оны орнату бойынша шаралар қабылдау ұсынылады.

Сонымен қатар, ауылдық елді мекендер үшін экономикалық тиімсіздігіне байланысты аталмыш құрылғыны орнату міндетті болып табылмайды.

Бейне түсіруді ішкі істер органдарының қызметкерлері жүзеге асыра алады.

2) визуалды белгісі бар адамдардың көп саны үшін еркін кіру және шығу жолымен қамтамасыз ету (мысалы, шығу немесе кіру).

Арнайы орынды анықтау кезінде шұғыл жағдайда қысымға жол бермеу үшін адамдардың көп санының шұғыл кіру және шығу мүмкіндігін қарастыру қажет.

3) өрт сөндіру автомобильдері мен медициналық персоналдың келу мүмкіндігі.

Арнайы орынды анықтау кезінде өрт сөндіру автомобильдерінің және медициналық қызметкерлердің келу мүмкіндігі маңызды фактор болып табылады. Қоршаулар, шлагбаумдар, таңбаланған автомобильдер немесе осы автомобильдер үшін есептелмеген тар кіреберістер түрінде ешқандай кедергі болмауы тиіс.

Медициналық көмекке қатысты шұғыл көмек көрсетуді талап ететін қатысушылардың артық күтуін болдырмау үшін алғашқы шұғыл медициналық көмек пунктін (медпункт) арнайы жерде ұйымдастыру ұсынылады.

4) Террористік, табиғи немесе техногендік апат жағдайында азаматтарды эвакуациялау мүмкіндігі.

Адамдардың жаппай шоғырлануы көптеген адамдар қаза табуы мүмкін террористік шабуылдардың негізгі нысаны болып табылады.

Табиғи және техногендік апаттар бейбіт жиналыстар өткізу кезінде қауіпті болып табылады.

Осыған байланысты қатысушылар оқиғаның эпицентрінен қауіпсіз көшіру үшін барлық мүмкіндіктерге ие болуға тиіс. Шұғыл көмек қызметтері өз тарапынан қауіпсіздікті қамтамасыз ету бойынша барлық қажетті шараларды қабылдауы тиіс.

5) қажетті инфрақұрылымның болуы (мысалы, жарықтандыру).

Бұл инфрақұрылым түнгі уақытта бейбіт жиналыстар өткізу кезінде қажет болуы мүмкін.

Осыған байланысты, аталған инфрақұрылымның арнайы жерлерде болуын қамтамасыз ету қажет.

6) автомобильдердің және басқа техниканың соқтығысуын болдырмау үшін бөгеттер. Қатысушылар сыртқы қауіптерден, бұл жағдайда автомобильдерден және басқа да техникалардан қауіпсіздікпен барынша қамтамасыз етілуі тиіс.

Осыған байланысты, автомобильдердің және басқа да қауіпті техниканың соқтығысуының алдын алу үшін қоршауларды қарастыру қажет.

Бұл талаптарды ірі елді мекендер үшін қарастыру қажет.

7) соңғы уақыттағы коронавирус пандемиясына байланысты санитарлық және гигиеналық ережелерді (биотуалеттер, жуыну колонкалары) сақтауға арналған жабдықтарды қарастыру ұсынылады.

Әрине, бұл талаптар ірі елді мекендер үшін белгіленуі тиіс.

Заңға сәйкес, арнайы орындар қаланың орталық бөліктерінде орналасуы тиіс. Алайда «Орталық бөліктер» ұғымы қаланың ортасындағы географиялық нүктені білдірмейді, оларға халық арасында Дәстүрлі және танымал жиналу орындарын жатқызуға болады.

Заңның 8-бабына сәйкес мәслихаттар арнайы орындардың шекті толтырылу нормаларын, басқаша айтқанда, арнайы орынды сыйдыра алатын азаматтардың ең көп санын бекітуі тиіс.

Сонымен қатар, Республикалық маңызы бар қалаларда, астанада, сондай-ақ облыстардың әкімшілік орталықтарында үш арнайы орынды белгілеу кезінде олардың ең болмағанда біреуі көп адамдар шығу үшін сыйымдылығы үлкен болуы тиіс.

Осы мақсатты іске асыру үшін жергілікті атқарушы органдар ғимараттарының жанында арнайы орындардың бірін орнату ұсынылады.

Бұл азаматтардың билікпен өзара байланысын қамтамасыз етуге, билік пен қоғам арасында сындарлы диалог қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Бұл ретте Заңмен шекті толтыру нормаларын айқындау жөніндегі міндет белгіленеді.

ЖАО орындары мен ғимараттары қатысушылардың көп санын сыйдыруы, ең аз санымен шектелмеуі тиіс.

Бейбіт жиналыстар өткізу кезектілігіне қатысты.

Заңға сәйкес егер бейбіт жиналысты бір жерде және (немесе) бір жол жүру бағыты бойынша не бір уақытта бір мезгілде бірнеше ұйымдастырушы үміткер болса, аталған орынды пайдалану кезектілігін жергілікті атқарушы орган бейбіт жиналыстарды ұйымдастырушыдан тиісті хабарлама немесе өтініш алған уақытты негізге ала отырып айқындайды.

Сонымен бірге ұйымдастырушыға келесі кезек тәртібімен баламалы арнайы орын, жүру бағыты немесе ұйымдастырушылардың арасында кезектілікті болдырмау мақсатында ол болған кезде бейбіт жиналысты өткізу уақыты ұсынылуы мүмкін.

Бейбіт жиналыс өткізу уақытына және бейбіт жиналыс өткізуге тыйым салынған орындарға қатысты.

Заңға сәйкес бейбіт жиналыстар жергілікті уақыт бойынша сағат 9-дан ерте емес және 20-дан кейін өткізілмейді.

Сағат 20-дан 9-ға дейінгі аралықтағы уақытты көрсете отырып, келісім алу туралы хабарлама немесе өтініш берілген жағдайда, бейбіт жиналысты өткізуден бас тарту қажет.

Бұдан басқа, бейбіт жиналыс сағат 20-дан кейін жалғасса, ол мәжбүрлеп тоқтатуға жатады.

Заң пикеттеуді жүргізуге тыйым салынған орындар тізімін қамтиды.

Осыған ұқсас, хабарламада немесе өтініште пикеттеуді жүргізу үшін орын ретінде аталған орындар болған жағдайда оны жүргізуден бас тарту керек.

Пикеттеуді жүргізуге қатысты.

Заңға сәйкес бейбіт жиналыстар ұйымдастыру және өткізу үшін арнайы орындарды қоспағанда, бір жерде, бір уақытта бір объектіде екі және одан да көп пикеттерді өткізуге жол берілмейді.

Өз кезегінде, ғимараттар мен құрылыстарды олардың көлеміне қарамастан объектілер деп түсіну керек.

Мысал ретінде «Министрліктер үйі» ғимаратын келтіруге болады. Ол осы контексте бірыңғай объект болып табылады және сол уақытта осы объектіде екі және одан да көп пикеттер өткізуге тыйым салынады.

Пикеттердің ұзақтығы 2 сағатты құрайды. Осы уақыттың артуы оны тоқтатуға негіз болып табылады.

Бұдан басқа, тыйым салынған жерлерде пикеттер жүргізумен байланысты 9-баптың 5 және 6-тармақтарында көрсетілген мүмкін болатын бұзушылықтар, уақыты бойынша ұзақтығы, сондай-ақ оны өткізу тәртібі пикеттер жүргізуден бас тарту үшін негіз болып табылады.

V Бейбіт жиналыстар өткізудің хабарлама тәртібі.

Пикеттеу, жиналыс, митинг нысанында бейбіт жиналыстар өткізу туралы хабарламаны ұйымдастырушы жергілікті атқарушы органға ол өткізілетін күнге дейін бес жұмыс күні бұрын береді.

Хабарламаны қағаз тасығышта немесе электрондық цифрлық қолтаңба арқылы куәландырылған электрондық құжат нысанында электрондық портал арқылы беруге болады.

Хабарламаны беру кезіндегі уақытты есептеу ЖАО-да хабарламаны тіркеген сәттен басталады.

Хабарламада бейбіт жиналыстың мақсаты мен нысаны туралы мәліметтер, ұйымдастырушы туралы Дербес деректер, бейбіт жиналыстың күні мен ұзақтығы, қатысушылардың саны, бейбіт жиналыста пайдаланылатын құралдар мен құрылыстар, арнайы орын, пошталық мекен-жайы, кері байланыс үшін телефон нөмірі, қаржыландыру көздері, дербес деректерді өңдеуге келісім және хабарламаны беру күні болуға тиіс.

Заң бойынша ұйымдастырушының өкілі ұйымдастырушының өзінің барлық құқықтарына ие екендігін ескере отырып, Заңның талаптарына сәйкес ресімделген сенімхат болған кезде өкіл хабарламаны бере алады.

Егер ұйымдастырушы хабарламаны бейбіт жиналыс өткізілетін күнге дейін кемінде бес жұмыс күні бұрын берген жағдайда, ЖАО Заңның 14-бабында көзделген хабарламаны беру мерзімдерін бұзу туралы негіздемені келтіре отырып, бейбіт жиналысты өткізуден бас тартуы қажет.

Хабарламаны қарау тәртібі

ЖАО-ның регламенті

ЖАО хабарламаларын қарау рәсімін реттеу мақсатында ішкі регламентті әзірлеу және бекіту ұсынылады. Бұл құжат хабарламаларды қарау кезінде ЖАО-ның ішкі тәртібін айқындайтын және мынадай үдерістерді қамтитын нормативтік емес құқықтық акт болады:

1) хабарламаларды қарау кезінде ЖАО құрылымдық бөлімшелерінің өзара іс-қимылы (жауапты орындаушылар мен бірлесіп орындаушыларды тағайындау, келісу рәсімі және т. б.);

2) Заңның 10-бабының 3-тармағына сәйкес ұйымдастырушы ұсынған құжаттардың толықтығын тексеру;

3) ұйымдастырушы ұсынған мәліметтердің дұрыстығын (Т.А.Ә., ЖСН, ҚР Азаматтығы, тұрғылықты жері, заңды тұлғаны тіркеу, БСН, заңды тұлғаның қызметіне тыйым салулардың болмауы және т. б. тексеру);

4) Бас прокуратураның ҚСжАЕК-не сұрау салу арқылы өтелмеген соттылықтың жоқтығын тексеру;

5) бейбіт жиналыстың мақсаттарын Қазақстан Республикасының конституциялық құрылысын күштеп өзгертуге, Қазақстан Республикасының тұтастығын бұзуға, мемлекет қауіпсіздігіне нұқсан келтіруге, әлеуметтік, нәсілдік, ұлттық, діни, тектік-топтық және рулық араздықты қоздыруға, Қазақстан Республикасы Конституциясының, Қазақстан Республикасының заңдары мен өзге де нормативтік құқықтық актілерінің басқа да ережелерін бұзуға қатердің болмауын тексеру;

6) Ұлттық қауіпсіздік, ішкі істер органдарымен бірлесіп, мемлекеттік қауіпсіздікке, қоғамдық тәртіпті бұзуға, басқа адамдардың денсаулығын сақтауға, құқықтары мен бостандықтарын қорғауға қатердің болуына немесе болмауына талдау жасау;

7) бейбіт жиналыстар ұйымдастыру және өткізу үшін арнайы орындардың шекті толтыру нормаларына қатысушылар санының сәйкестігін тексеру;

8) бейбіт жиналыстар өткізу уақытында бос арнайы орындардың болуын тексеру;

9) хабарламаларды беру мерзімдерінің заң талаптарына сәйкестігін тексеру.

ЖАО шешімі.

Жергілікті атқарушы орган хабарламаны тіркелген күннен бастап үш жұмыс күні ішінде қарайды.

Жоғарыда көрсетілген тексерудің қорытындысы бойынша ұйымдастырушы заңның барлық талаптарына сәйкес келген жағдайда, осы бейбіт жиналыс әдепкі бойынша келісілген болып саналады. Яғни ұйымдастырушыға жауап жіберу талап етілмейді.

Бұл ретте, ЖАО қызметкерлері жауап бермегені үшін жауапқа тартылмайды.

Алайда, қандай да бір бұзушылықтар болған жағдайда ЖАО мынадай шешімдер қабылдайды:

1) киіз үйлерді, шатырларды, өзге де құрылыстарды орнатпай, дыбыс күшейткіш техникалық құралдарды пайдаланбай пикеттеу, жиналыс, митинг өткізу туралы;

Сонымен қатар, киіз үйлер, шатырлар және өзге де құрылыстар орнатудан, дыбыс күшейткіш техникалық құралдарды пайдаланудан бас тартқан жағдайда, бейбіт жиналыстың мақсаттарын негізге алу қажет. Мысалы, егер бейбіт жиналыс ұлттық атрибуттарды немесе дәстүрлерді танымал етуге бағытталса, киіз үйлер мен басқа да ғимараттарды пайдалануға болады деп ойлаймыз.

Басқа мысал ретінде түрлі соғыстар ардагерлерінің естелігіне арналған акциялар бола алады.

Осылайша, әрбір бейбіт жиналысты жеке қарау қажет және киіз үйлерді, шатырларды және өзге де құрылыстарды пайдаланудан бас тартқан жағдайда мұндай бас тартудың заңды негіздемесін келтіру қажет.

2) Осы Заңның 14-бабында көзделген негіздер бойынша пикеттеуді, жиналысты, митингті жүргізуден бас тарту туралы;

3) пикеттеу, жиналыс, митинг орны мен (немесе) уақытын өзгерту ұсынысы туралы.

Іс жүзінде арнайы орын бос болуы мүмкін жағдайлар туындауы мүмкін. Бейбіт жиналысты өткізуден артық бас тартуды болдырмау үшін, мұндай жағдайларда ЖАО бейбіт жиналысты өткізу үшін балама орын немесе сол арнайы жерде өзге де уақыт ұсынуға құқылы.

Хабарлама тиісінше қаралмаған жағдайда ЖАО қызметкерлерінің тәртіптік жауапкершілігі туралы мәселе қаралатын болады.

Заңмен шешімді ұйымдастырушыға жіберудің бірнеше нұсқасы қарастырылған:

1) қолма-қол;

Осы тәсілде шешім ұйымдастырушыға тікелей қолына беріледі.

2) тапсыру туралы хабарламасы бар тапсырысты почта жөнелтімі нысанында;

Пошта сервистері арқылы жіберіледі.

3) электрондық цифрлық қолтаңба арқылы куәландырылған электрондық құжат арқылы;

Бұл тәсіл ұйымдастырушыға шешімді хабарлама жіберілген электрондық портал арқылы жіберуді болжайды.

4) ұйымдастырушы көрсеткен электрондық пошта мекенжайы бойынша;

Шешімді ұйымдастырушы көрсеткен электрондық поштаға жіберуге болады.

5) ұйымдастырушы көрсеткен ұялы байланыстың абоненттік нөмірі бойынша.

Сонымен қатар, мүмкіндік болған жағдайда барлық қол жетімді байланыс құралдарымен бір уақытта жауап жіберу және оны ұйымдастырушының алуын тіркеу ұсынылады.

Бұл ретте, шешімді жеткізуді дәлелдеуді қамтамасыз ету мақсатында ұйымдастырушыны бұл туралы ескертумен сөйлесуді жазуды қамтамасыз ету керек.

ЖАО жауаптарының болмауы бейбіт жиналыстың үнсіздігін білдіретінін ескере отырып, шешімді ұйымдастырушыға дейін жеткізуді барынша қамтамасыз ету қажет.

Заңмен хабарламаны қарауға тек 3 жұмыс күні беріледі. Бейбіт жиналыстардың, әсіресе пикеттердің жаппай сипатын ескере отырып, бұл мерзім өте қысқа болып табылады.

Осыған байланысты ЖАО ІІМ, ҰҚК, БП ҚСжАЕК, Қаржымині ҚМК аумақтық органдарымен бірлесіп, хабарламаларды егжей-тегжейлі және жедел қарау бойынша барлық процестерді реттеп, оңтайландыруы қажет.

Бұдан әрі Ақпараттық жүйелерді біріктіру қажет.

Демонстрацияны, шеруді өткізу кезіндегі келісу тәртібі.

Бейбіт жиналыстар өткізуге демонстрация, шеру нысанында келісім алу туралы өтінішті бейбіт жиналысты ұйымдастырушы жергілікті атқарушы органға ол өткізілетін күнге дейін он жұмыс күнінен кешіктірмей береді.

Өтінішті қағаз тасығышта немесе электрондық цифрлық қолтаңба арқылы куәландырылған электрондық құжат нысанында электрондық портал арқылы беруге болады.

Өтінішті беру кезіндегі уақытты есептеу оны ЖАО-да тіркеген сәттен басталады.

Өтініште бейбіт жиналыстың мақсаты мен нысаны, ұйымдастырушы туралы Дербес деректер, бейбіт жиналыстың күні мен ұзақтығы, қатысушылардың саны, көлік құралдарының жалпы саны мен санаттары, олардың қозғалыс бағыты, оның ішінде ұзақтығы, маршруттың басталу және аяқталу орны, пошталық мекен-жайы, кері байланыс үшін телефон нөмірі, қаржыландыру көздері, дербес деректерді өңдеуге келісім және өтініш берілген күн болуы тиіс.

Бейбіт жиналыстың нысаны (шеруі немесе демонстрациясы) қозғалыс құралдарын пайдалануға байланысты болғандықтан, көлік құралының болуына ерекше назар аудару керек. Егер мәлімделген шеруде көлік құралдары пайдаланылса, онда ол көрсету нысанын қабылдайды. Заңға сәйкес, бейбіт жиналыс нысанын өзгерту оны тоқтатуға негіз болып табылады.

Заң бойынша ұйымдастырушының өкілі ұйымдастырушының өзінің барлық құқықтарына ие екендігін ескере отырып, өтінішті заң талаптарына сәйкес рәсімделген сенімхат болған жағдайда өкіл бере алады.

Егер ұйымдастырушы өтінішті бейбіт жиналыс өткізілетін күнге дейін кемінде он жұмыс күні бұрын берген жағдайда, ЖАО Заңның 14-бабында көзделген өтініш беру мерзімдерін бұзу туралы негіздемені келтіре отырып, бейбіт жиналысты өткізуден бас тартуы қажет.

Келісім алу туралы өтінішті қарау тәртібі.

Келісуді алу туралы өтінішті қарау кезінде жоғарыда көрсетілген ішкі регламент шеңберінде осы тәртіпті жүзеге асыру ұсынылады.

Заң бойынша, ЖАО өтінішті тіркеген күннен бастап жеті жұмыс күні ішінде қарауы және қорытындысы бойынша ұйымдастырушыға хабарлауы тиіс:

1) демонстрация, шеру өткізуді келісу туралы;

2) дыбыс күшейткіш техникалық құралдарды, Көлік құралдарын пайдаланбай демонстрация, шеру өткізуді келісу туралы;

3) осы Заңның 14-бабында көзделген негіздер бойынша жүргізуден бас тарту туралы;

4) адамның және азаматтың құқықтары мен бостандықтарын, мемлекеттік қауіпсіздікті, сондай-ақ көліктің, инфрақұрылым объектілерінің үздіксіз жұмыс істеуін, жасыл желектер мен шағын сәулет нысандарын және өзге де мүлікті сақтауды қамтамасыз ету мақсатында жүру орнын және (немесе) жүру бағытын не бейбіт жиналыстар өткізу уақытын өзгерту ұсынысы туралы.

Өз кезегінде, өтінішті келісу рәсіміне назар аударамыз.

Егер хабарламаны қарау кезінде ұйымдастырушы барлық қажетті талаптарға сәйкес келсе, ЖАО әдепкі бойынша, яғни жауап жіберусіз бейбіт жиналыс өткізуді келісуі мүмкін.

Алайда келісімді алу туралы өтінішті қараған кезде, әдепкі бойынша келісу функциясы жоқ.

Осылайша, егер демонстрацияны немесе шеруді ұйымдастырушы заңның барлық қажетті талаптарына сәйкес келсе де, ЖАО оған бейбіт жиналысқа келісім жіберуге тиіс.

Заңмен шешімді ұйымдастырушыға жіберудің бірнеше нұсқасы қарастырылған:

1) қолма-қол;

Осы тәсілде шешім ұйымдастырушыға тікелей қолына беріледі.

2) тапсыру туралы хабарламасы бар тапсырысты почта жөнелтімі нысанында;

Пошта сервистері арқылы жіберіледі.

3) электрондық цифрлық қолтаңба арқылы куәландырылған электрондық құжат арқылы;

Шешім өтініш жіберілген электрондық портал арқылы жіберіледі.

4) ұйымдастырушы көрсеткен электрондық пошта мекенжайы бойынша;

Шешімді ұйымдастырушы көрсеткен электрондық поштаға жіберуге болады.

5) ұйымдастырушы көрсеткен ұялы байланыстың абоненттік нөмірі бойынша.

Сонымен қатар, мүмкіндік болған жағдайда барлық қол жетімді байланыс құралдарымен бір уақытта жауап жіберу және оны ұйымдастырушының алуын тіркеу ұсынылады.

Бұл ретте, шешімді жеткізуді дәлелдеуді қамтамасыз ету мақсатында ұйымдастырушыны бұл туралы ескертумен сөйлесуді жазуды қамтамасыз ету керек.

Заңмен өтінішті қарауға тек 7 жұмыс күні беріледі. Бұл мерзім бейбіт жиналыстардың ықтимал жаппай сипатын ескере отырып, өте қысқа болып табылады.

Осыған байланысты, ЖАО ІІМ, ҰҚК, БП ҚСжАЕК, ҚМ ҚҚК-мен бірлесіп, өтініштерді егжей-тегжейлі және жедел қарау бойынша барлық процестерді реттеп, оңтайландыруы қажет. Бұдан әрі Ақпараттық жүйелерді біріктіру қажет.

VII. Үгіт.

Үгіттеудің негізгі шарты ЖАО-дан бейбіт жиналыс өткізуге келісім алғаннан кейін осы үгітті жүргізу мүмкіндігі болып табылады.

Осылайша, ЖАО-ның бейбіт жиналыстар өткізуге мақұлдауын алғанға дейін үгіт жүргізуге тыйым салынады.

Сонымен қатар, ұйымдастырушы мақұлдауды алған кезде заңнамада және кез келген тәсілдермен рұқсат етілген кез келген жерлерде (БАҚ, әлеуметтік желілер, халықпен кездесулер және т.б.) үгіт жүргізуге құқылы.

Алайда, «Жарнама туралы» Заңға сәйкес тұрғын үйдегі (тұрғын ғимараттағы) тұрғын және тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелерінің немесе кондоминиум объектісін басқару органының, ғимараттарға (құрылыстарға) өзге де заттық құқықтарға ие тұлғалардың келісімінсіз парақшаларды немесе өзге де сыртқы жарнаманы орналастыруға тыйым салынғанына назар аударамыз.

 

16-бап. Бейбіт жиналыстар өткізуді материалдық-техникалық және ұйымдастырушылық қамтамасыз ету.

Заңға сәйкес бейбіт жиналыстар өткізуді материалдық-техникалық және ұйымдастырушылық қамтамасыз етуді олардың ұйымдастырушысы мен қатысушылары өз қаражаты есебінен, сондай-ақ қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі шараларды қоспағанда, осы бейбіт жиналыстар өткізу үшін жиналған және (немесе) берілген қаражат пен мүлік есебінен, сондай-ақ бейбіт жиналыстар ұйымдастырушысының міндеттеріне кірмейтін медициналық, өрт сөндіру және өзге де қауіпсіздік қызметтерін тартуды жүзеге асырады.

Сонымен қатар, бейбіт жиналыстар ұйымдастыру мен өткізуді қаржыландыруға тыйым салынады:

заңды тұлғалардың таратылуын қаржыландыруға байланысты ұйымдар мен тұлғалардың тізбесіне енгізілген жеке тұлғалардың және (немесе) заңды тұлғалардың және (немесе) терроризмді және экстремизмді қаржыландырумен байланысты ұйымдар мен тұлғалардың тізбесіне;

қызметі Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген тәртіппен тоқтатыла тұрған немесе тыйым салынған заңды тұлға;

азаматтығы жоқ адамдар және шетелдік заңды тұлғалар.

Бейбіт жиналыстарды заңсыз қаржыландыруды жүзеге асыру бойынша Қазақстан Республикасының аумағында тыйым салынған ұйымдарды қаржы мониторингі комитетінің интернет-ресурсында анықтауға болады

VIII. Бейбіт жиналыстар өткізуден бас тарту.

Заңда, егер олардың мақсаты Қазақстан Республикасының конституциялық құрылысын күштеп өзгерту, Қазақстан Республикасының тұтастығын бұзу, мемлекет қауіпсіздігіне нұқсан келтіру, әлеуметтік, нәсілдік, ұлттық, діни, тектік-топтық және рулық араздықты қоздыру, Қазақстан Республикасы Конституциясының, заңдарының және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінің басқа да ережелерін бұзу болып табылса, бейбіт жиналыс өткізуден бас тарту мүмкіндігі көзделген.

Бұл жағдайда ұйымдастырушы мәлімдеген мақсаттарды ғана емес, сондай-ақ жасырын ниеттер мен ықтимал салдарды қарастыру қажет.

Аталған іс-шараларды құқық қорғау және басқа да мүдделі органдармен тығыз өзара іс-қимылда жүзеге асыру қажет.

Өз кезегінде, көрсетілген негіз бойынша бейбіт жиналыс өткізуден бас тартқан кезде бейбіт жиналысты өткізуге мүмкіндік бермейтін объективті негіздемелерді келтіру қажет.

Мемлекеттік қауіпсіздікке, қоғамдық тәртіпті бұзуға, басқа адамдардың денсаулығын сақтауға, құқықтары мен бостандықтарын қорғауға қатер төну бейбіт жиналыс өткізуден бас тартуға негіз болып табылады.

Бас тарту үшін бұл негіздеме бейбіт жиналыстың деструктивті сипаты немесе бейбіт жиналысты өткізу кезіндегі алда болатын тәртіпсіздіктер туралы қандай да бір ақпарат алған жағдайда көзделген.

Осыған байланысты, әр түрлі тәуекелдер мен салдарды ескере отырып, хабарламаны және өтінішті келісуді кешенді қарастырған дұрыс.

Ұсынылған құжаттардың дұрыс еместігі анықталған немесе жиналыстарды өткізу үшін қажетті құжаттар, деректер мен мәліметтер Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінде белгіленген талаптарға сәйкес келмеген жағдайда, ЖАО бейбіт жиналыстар өткізуден бас тартуға құқылы.

Бұл жағдайда Заңның 10 және 12-баптарында көрсетілген, ұйымдастырушылар ұсынуға міндетті құжаттар тізбесін негізге алу қажет. Мысалы, бөтен ЖСН немесе БСН, сәйкес келмейтін тұрғылықты жерінің мекен-жайын және т. б.

Заңға сәйкес, егер осы Заңның 5-бабының 6-тармағында көрсетілген адам бейбіт жиналыстарды ұйымдастырушы болса, осы мән-жай бейбіт жиналысты өткізуден бас тартуға негіз болып табылады.

5-баптың 6-тармағында бейбіт жиналыстарды ұйымдастырушы бола алмайды:

1) сот әрекетке қабілетсіз не әрекет қабілеті шектеулі деп таныған немесе сот үкімі бойынша түзеу жұмыстары, қоғамдық жұмыстарға тарту, бас бостандығын шектеу, қамауға алу, бас бостандығынан айыру түріндегі жаза тағайындалған Қазақстан Республикасының азаматы жазаны өтеу кезеңінде;

2) жаппай тәртіпсіздіктерге, мемлекеттік опасыздыққа, шпионажға, экстремистік және террористік қылмыстарға, бейбіт жиналыстар ұйымдастыру мен өткізу тәртібін бұзғаны үшін өтелмеген немесе алынбаған соттылығы бар Қазақстан Республикасының азаматы;

3) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен тіркеуден өтпеген заңды тұлға;

4) қызметі Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен тоқтатыла тұрған немесе тыйым салынған ұйым болып табылады.

Осыған байланысты, бейбіт жиналыстар өткізуден бас тарту үшін негіз болып табылатын жоғарыда аталған мән-жайларды анықтау мақсатында тиісті уәкілетті органдар мен ұйымдарға (ҚСжАЕК) сұрау салу жіберу немесе Ұйымдастырушы туралы ақпаратты ашық түрде алуға мүмкіндік беретін уәкілетті органдардың ресми интернет-ресурстарын пайдалану қажет.

Жалпы, ұйымдастырушылар туралы ақпаратты жедел алу мақсатында уәкілетті органдармен және ұйымдармен өзара іс-қимылды жолға қою қажет.

Ұйымдастырушылар туралы ақпарат алудың осы қағидасын ұйымның қаржыландыруын тексеру кезінде қолдануға болады:

- жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға байланысты ұйымдар мен тұлғалардың тізбесіне және (немесе) терроризмді және экстремизмді қаржыландыруға байланысты ұйымдар мен тұлғалардың тізбесіне енгізілген жеке тұлғалар және (немесе) заңды тұлғалар;

- қызметі Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген тәртіппен тоқтатыла тұрған немесе тыйым салынған заңды тұлға;

- шетелдіктер, азаматтығы жоқ адамдар және шетелдік заңды тұлғалар.

Бейбіт жиналыстар ұйымдастыру және өткізу үшін арнайы орындарды шекті толтыру нормаларына қатысушылардың болжамды санын арттыру бейбіт жиналыстар өткізуден бас тарту үшін басқа негіз болып табылады.

Заңның 8-бабына сәйкес мәслихаттар арнайы орындардың шекті толтырылу нормаларын, басқаша айтқанда, арнайы орынды сыйдыра алатын азаматтардың ең көп санын бекітуі тиіс.

Осылайша, қарау кезінде хабарламалар мен өтініштерді, егер мәлімделген қатысушылардың саны асатын, сыйымдылығы арнайы орындар болса, онда бұл жағдай бас тартуға негіз болып табылады.

Бейбіт жиналыстарды тоқтата тұрудың негіздері мен тәртібі.

Заңға сәйкес, бейбіт жиналыстар, егер бейбіт жиналыстар өткізу кезінде оның қатысушыларының кінәсінен адамдардың өмірі мен денсаулығына қауіп төндірмейтін құқық тәртібін бұзу орын алса, тоқтатыла тұруы мүмкін.

Осы бұзушылық түрінің мысалы ретінде ұсақ бұзақылық, ортақ пайдалану орындарын ластау, алкогольдік ішімдіктерді ішу немесе қоғамдық орындарға мас күйінде келу, жекелеген қоғамдық орындарда темекі бұйымдары мен электрондық темекі шегуге тыйым салуды бұзу, вандализм, қоғамдық орындарда ұстау және т. б. келтіруге болады.

Осылайша, қатысушылардың арнайы жерде болуы жекелеген бұзушылықтар үшін жауапкершілікті көздейтін заңдардың талаптарын жоймайды.

ЖАО өкілі бейбіт жиналыстарды ұйымдастырушыдан осы бұзушылықты дербес немесе онымен бірлесіп жоюды талап етуге құқылы.

Бұзуды жойған кезде ұйымдастырушы мен ЖАО өкілі арасындағы келісім бойынша бейбіт жиналыстар өткізу жалғастырылады.

Егер тәртіп бұзушылық ЖАО өкілі белгілеген уақыт өткеннен кейін жойылмаса, бейбіт жиналыстар осы Заңның 18-бабында көзделген тәртіппен тоқтатылуы тиіс.

Бейбіт жиналыстарды тоқтатудың негіздері мен тәртібі. Бейбіт жиналысты тоқтату негіздерінің бірі әлеуметтік, нәсілдік, ұлттық, діни, тектік-топтық және рулық араздықты қоздыру, Қазақстан Республикасының конституциялық құрылысын күштеп құлатуға, Қазақстан Республикасының аумақтық тұтастығына қол сұғуға шақыру, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Конституциясының басқа да ережелерін бұзу болып табылады.

Сонымен бірге, бұл негіздеме тек аталған заңдармен шектелмейді. Оларға өзге заңдар мен нормативтік құқықтық актілерді бұзу жатады. Яғни бейбіт жиналыс өткізу кезінде Қазақстан Республикасының заңнамасын кез келген бұзу, қолданылу саласы мен саласына қарамастан, бейбіт жиналысты тоқтатуға негіз болып табылады.

Бейбіт жиналыстар өткізу нысанының өзгеруі бейбіт жиналысты тоқтату негіздерінің бірі болып табылады.

Мысалы, егер пикеттеуді жүргізу барысында азаматқа өзге адамдар қосылса, онда осы бейбіт жиналыс митинг формасына ие болады. Осыған ұқсас, егер жиналыс барысында қатысушылар көпшілік алдында талаптар қоя бастаса, онда жиналыс митинг түрін қабылдайды.

Көлік құралдарын пайдаланған жағдайларда шерулер де демонстрация нысанын қабылдай алады.

Бейбіт жиналыстар өткізу нысаны өзгерген барлық жағдайларда ол тоқтатуға жатады.

Алайда, ұйымдастырушы ЖАО-ның Бейбіт жиналыстың 2 нысанына келісімі болған сәттерді ескеру қажет. Мысалы, оларға митинг өткізу туралы хабарлама және бір күннің ішінде бір-бірінен кейін бірі келе жатқан шеру өткізуге өтініш берілуі мүмкін. ЖАО хабарламаны және өтінішті келіскен жағдайда, ЖАО бейбіт жиналысты өткізу нысанының өзгеруі негізі бойынша бейбіт жиналысты тоқтатуға құқылы емес.

Осы ережеден басқа ерекшелік мүмкіндігі шектеулі адамдардың өз бетінше қозғала алмайтын және жүріп-тұру үшін арнайы көлік құралдары талап етілетін қатысуы болып табылады.

Осылайша, аталған адамдардың қозғалыс үшін көлік құралдарын пайдалана отырып, шеруге қатысуы кезінде осындай іс-шараларды тоқтатуға болмайды.

Сонымен қатар, Заңның бейбіт жиналыстарға жекелеген қатысушылардың заң талаптарын бұзуы олардың бейбіт жиналыстарға қатысуын тоқтатуға әкеп соқтырады және егер бұзушылықтар жойылса, бейбіт жиналыстарды тоқтатуға негіз болып табылмайды.

Жалпы, бейбіт жиналыстың тоқтатылуын азаматтар үшін қандай да бір қауіп-қатердің алдын алудың ерекше шарасы ретінде қарастыру қажет. Бейбіт жиналысты тоқтатудың Заңда көзделген негіздері тиісті жағдайлар болған кезде осы шараны қолдануға мүмкіндік береді.

Алайда, әрбір жағдай бойынша жеке әрекет ету керек және қабылданатын шаралардың ұтымдылық принципін ұстану керек. Егер тәртіп бұзушыларды жою арқылы бейбіт жиналыстар өткізуді жалғастыру мүмкіндігі болса, онда бейбіт жиналысты тоқтату міндетті емес.

18.06.2020
67